جيلانات پيوسته است . طولش از سفيدرود تا يزد صد و شصت فرسنگ و عرض از جيلانات تا خوزستان صد فرسنگ . در ما قبل « 1 » ، از بلاد عراق چهار شهر معتبر بوده است و در اين معنى گفته‌اند : چهار شهر است عراق از ره تخمين گويند * عرض و طولش صددرصد بود و كم نبود اصفهان كاهل جهان جمله مقراند بر آن * در اقاليم چنان شهر معظم نبود همدان جاى شهان كز قبل آب و هوا * در جهان خوشتر از آن بقعهء خرم نبود قم به نسبت كم از اينهاست و ليكن او نيز * نيك نيك ارچه نباشد بد بد هم نبود معدن مردمى و كان كرم شيخ بلاد * رى بود رى كه چو رى در همه عالم نبود « 2 » نسخه‌اى ديدم به خط پدر جدم امين الدين نصر « 3 » مستوفى كه در عهد سلاجقه مستوفى ديوان عراق بوده در آن نسخه چنين نوشته بود كه عراق عجم دو هزار و پانصد و بيست تومان و كسرى در آن زمان براى ديوان حاصل داشته ولى اكنون به جهت خرابى ولايت نهايت كاسته است . اصفهان در او سه شهر است : اصفهان و فيروزان و فارفاآن . اين ولايت را از اقليم چهارم شمارند . اما به حسب طول و عرض حكما از اقليم سيم گرفته‌اند . اصفهان در اصل چهار ديه بوده است : كران و كوشك و جوباره و دردشت با چند مزرعه . بعضى را طهمورث پيشدادى و برخى را جمشيد و ذى القرنين ساخته بوده‌اند . چون كيقباد اول و كيانيان آن را

--> ( 1 ) - يعنى در روزگاران گذشته . ( 2 ) - اين پنج بيت تقليدى است از پنج بيت شعرى كه فتوحى مروزى ساخته در وصف چهار شهر معروف خراسان : مرو ، بلخ ، هرات و نيشابور و اشعار را به انورى نسبت داده تا مردم را بر او بشوراند . آن قطعه چنين آغاز مىشود : چهار شهرست خراسان را در چارطرف * كه ميانشان به مسافت كم صددرصد نيست ( 3 ) - متن : نصير ( ر ك مقدمهء نگارنده بر تاريخ گزيده ، چاپ انتشارات امير كبير ) .